Przez najbliższe miesiące będziemy pokazywać mieszkańcom województwa zachodniopomorskiego, jak w praktyce mniej marnować jedzenie i zasoby – w kuchni, w szkole, w świetlicy i w domu. Bez moralizowania, za to z konkretnymi pomysłami do wdrożenia od razu.
Czy zdarzyło Ci się wyrzucić do kosza resztki obiadu, zwiędłą sałatę albo jogurt, który „przeleżał” w lodówce o kilka dni za długo? Jeśli tak – nie jesteś sam. Statystyki pokazują, że w Polsce marnujemy ogromne ilości żywności. Często nie wynika to ze złej woli, ale z braku wiedzy, braku nawyku planowania i przekonania, że „to tylko trochę”.
Chcemy to zmienić.
Dlatego od dziś ruszamy z projektem „Zero Marnowania w praktyce: warsztaty i edukacja ekologiczna” – działaniem, które ma pomóc mieszkańcom naszego regionu zamienić dobre chęci w konkretne, codzienne nawyki. Przez najbliższe miesiące będziemy pokazywać, że ekologia nie jest teorią z podręcznika, ale czymś, co można robić w kuchni, w świetlicy, w szkole i w domu – od razu, bez wielkich kosztów.
Projekt jest współfinansowany z budżetu Województwa Zachodniopomorskiego, a jego celem jest zapobieganie powstawaniu odpadów, ze szczególnym naciskiem na marnowanie żywności. To właśnie dziś, 1 maja 2025 roku, oficjalnie rozpoczynamy realizację działań.
O co chodzi w projekcie „Zero Marnowania w praktyce”?
Nasz pomysł jest prosty: chcemy połączyć warsztaty na żywo, gry edukacyjne i filmy „zrób to sam” z codziennością mieszkańców województwa zachodniopomorskiego. Zamiast kolejnych haseł i plakatów, stawiamy na:
- pracę warsztatową z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi,
- doświadczenie „na własnych rękach” – krojenie, przerabianie, układanie, liczenie,
- narzędzia, które zostaną z Wami po zakończeniu projektu: gra planszowa, materiały PDF, filmy DIY.
W ramach projektu zaplanowaliśmy m.in.:
- Warsztaty edukacyjne w szkołach i świetlicach – pokazujące, jak w praktyce ograniczyć ilość odpadów, zwłaszcza żywności.
- Grę planszową „Eko-Wąż: Ścieżka Zero Waste” – do pobrania, wydrukowania i grania w domu, świetlicy lub klasie.
- Serię krótkich filmów DIY – proste przepisy i pomysły, które pomagają wykorzystać to, co już mamy pod ręką.
- Treści edukacyjne online – artykuły, poradniki, aktualności, które będą dostępne dla wszystkich zainteresowanych.
Celem jest to, aby w naszym regionie coraz więcej osób wiedziało, jak nie marnować – i miało konkretne podpowiedzi, jak zacząć.
Gdzie i dla kogo będziemy działać?
Projekt realizujemy przede wszystkim na terenie województwa zachodniopomorskiego. Skupiamy się na miejscach, w których edukacja ekologiczna może trafić blisko ludzi:
- szkoły podstawowe – tam, gdzie kształtują się pierwsze nawyki,
- świetlice wiejskie i osiedlowe – gdzie spotykają się dzieci, młodzież i całe rodziny,
- lokalne instytucje kultury, organizacje pozarządowe i grupy nieformalne, które działają na rzecz swojej społeczności.
Chcemy, by w projekcie spotkali się:
- uczniowie, którzy dowiedzą się, jak pakować śniadanie bez plastiku i zaplanować posiłki na cały tydzień,
- rodzice, którzy szukają prostych sposobów na oszczędność i zdrowszą kuchnię,
- animatorzy świetlic, nauczyciele i wychowawcy, którzy szukają gotowych materiałów i narzędzi do pracy z grupą,
- mieszkańcy, którym po prostu szkoda wyrzucać jedzenie i którzy chcą robić „małe kroki” dla środowiska.
Każda osoba, która do nas dołączy – czy to na warsztatach, czy online – staje się częścią większej zmiany: od „wyrzucam, bo się nie przyda” do „wykorzystuję, przerabiam, planuję”.
Dlaczego mówimy o „zapobieganiu powstawaniu odpadów”, a nie tylko o segregacji?
Segregacja odpadów jest ważna, ale… to ostatni etap. Prawdziwa oszczędność zasobów zaczyna się dużo wcześniej – wtedy, gdy:
- planujemy zakupy,
- myślimy, co i ile ugotujemy,
- zastanawiamy się, czy naprawdę potrzebujemy kolejnego produktu w plastikowym opakowaniu,
- zamiast wyrzucać resztki, szukamy sposobu na ich ponowne wykorzystanie.
W projekcie „Zero Marnowania w praktyce” skupiamy się właśnie na tym pierwszym, najważniejszym etapie: jak sprawić, żeby odpadów w ogóle było mniej. Nie będziemy więc mówić tylko o workach i pojemnikach, ale przede wszystkim o:
- planowaniu posiłków,
- domowym przechowywaniu żywności,
- „drugim życiu” resztek jedzenia,
- mądrym korzystaniu z produktów sezonowych,
- ograniczaniu jednorazowych opakowań.
Chcemy, aby każdy uczestnik po warsztatach potrafił zadać sobie proste pytanie:
Czy naprawdę muszę to wyrzucić, czy mogę to jeszcze jakoś wykorzystać?
Co dokładnie zaplanowaliśmy? Krótko o najważniejszych działaniach
1. Warsztaty edukacyjne – Zero Waste krok po kroku
W czasie warsztatów będziemy wspólnie:
- rozmawiać o tym, skąd biorą się odpady – w naszych domach, szkołach, sklepach,
- liczyć, ile naprawdę marnujemy – ile jedzenia tygodniowo trafia do kosza, ile kosztuje nas to w skali miesiąca,
- szukać prostych rozwiązań, które każdy może wdrożyć od zaraz, np.:
- „najpierw lodówka, potem lista zakupów”,
- „jedzenie w pudełkach, nie w folii”,
- „zamrażarka jako przyjaciel, nie ostateczność”.
Warsztaty będą miały formę zajęć praktycznych – dzieci i młodzież nie tylko coś usłyszą, ale też:
- coś ugotują,
- coś przygotują „do zabrania do domu”,
- zagrają w edukacyjną grę planszową,
- obejrzą krótkie filmy DIY i spróbują powtórzyć niektóre pomysły.
Naszym celem jest, aby po zajęciach uczestnicy mówili:
„To było proste i mogę to zrobić u siebie – w domu, w klasie, w świetlicy.”
2. Gra edukacyjna „Eko-Wąż: Ścieżka Zero Waste”
Drugim ważnym elementem projektu będzie gra planszowa. To nie będzie gotowy produkt w pudełku ze sklepu, ale materiał do pobrania i samodzielnego złożenia. Dlaczego?
- Bo dzięki temu każda szkoła, świetlica czy rodzina będzie mogła mieć swoją wersję gry.
- Bo już samo wycinanie, klejenie i przygotowywanie pionków będzie okazją, żeby porozmawiać o ponownym wykorzystaniu materiałów (np. pionki z korków, nakrętek, guzików).
W grze „Eko-Wąż” uczestnicy będą poruszać się po planszy pełnej dobrych wyborów i pułapek:
- pola nagradzające za dobre nawyki (planowanie zakupów, wykorzystywanie resztek, naprawianie zamiast wyrzucania),
- pola zatrzymujące za złe nawyki (kupowanie „na zapas”, wyrzucanie jedzenia po terminie „należy spożyć do”, używanie jednorazowych opakowań, gdy nie jest to konieczne).
Gra będzie:
- do pobrania w formacie PDF,
- prosta do wydrukowania w domu lub w szkole,
- dostępna bezpłatnie, tak aby mogła z niej skorzystać jak największa liczba osób.
3. Filmy DIY – krótko, konkretnie, do zastosowania od razu
Kolejnym filarem projektu będzie seria krótkich filmów „zrób to sam”. Będziemy w nich pokazywać:
- jak z resztek obiadu zrobić całkiem nowy posiłek,
- jak przechowywać warzywa, owoce, pieczywo, żeby dłużej były świeże,
- jak przygotować proste eko-przekąski do szkoły i pracy,
- jak wykorzystywać sezonowe produkty lokalne, zamiast sięgać po gotowe półprodukty.
Filmy będą:
- nagrywane w przyjaznej, domowej atmosferze,
- krótkie (tak, żeby dało się je obejrzeć nawet „w biegu”),
- dostępne online – każdy będzie mógł wrócić do przepisu czy pomysłu w dowolnym momencie.
Chcemy, żeby były one inspiracją do własnych eksperymentów – jeśli ktoś dzięki filmowi wymyśli swój przepis na „obiad z resztek”, uznamy to za wielki sukces.
4. Edukacja online – aktualności, artykuły, inspiracje
Na stronie internetowej projektu będziemy regularnie publikować:
- aktualności z przebiegu działań – relacje z warsztatów, zdjęcia, cytaty uczestników,
- poradniki i artykuły – o planowaniu posiłków, niemarnowaniu żywności, lokalnych produktach,
- materiały do pobrania – scenariusze zajęć dla nauczycieli i animatorów, gotowe karty pracy, przepisy.
Już dziś rozpoczynamy tę serię właśnie tą aktualnością. W kolejnych miesiącach będziemy:
- informować o grafiku warsztatów,
- dzielić się linkami do filmów,
- pokazywać kulisy powstawania gry „Eko-Wąż”,
- publikować podsumowania i efekty projektu.
Kogo zapraszamy do współpracy?
Choć projekt ma z góry określone działania, jesteśmy otwarci na współpracę z:
- szkołami i świetlicami, które chciałyby zorganizować u siebie warsztaty,
- organizacjami pozarządowymi i grupami nieformalnymi, które szukają partnerów do działań ekologicznych,
- samorządami lokalnymi, którym zależy na podnoszeniu świadomości mieszkańców,
- nieformalnymi liderami – osobami, które „ciągną” lokalne inicjatywy, potrafią zorganizować spotkanie w swojej miejscowości, zwołać sąsiadów, przekonać innych do działania.
Im więcej osób zaangażuje się w projekt, tym więcej dobrych praktyk zostanie w domach, szkołach i świetlicach na stałe.
Co możesz zrobić już teraz?
Skoro czytasz tę aktualność, to znaczy, że temat jest Ci bliski. Co możesz zrobić od razu?
- Rozejrzeć się po swojej kuchni – zobaczyć, co naprawdę masz w lodówce i szafkach.
- Zastanowić się, co najczęściej wyrzucasz – pieczywo, owoce, warzywa, gotowe posiłki?
- Obiecać sobie jedną zmianę na początek – np. „przez najbliższy tydzień planuję posiłki przed zakupami” albo „nie kupuję na promocji czegoś, czego nie potrzebuję”.
- Zostać z nami na dłużej – śledzić kolejne aktualności, zgłosić się na warsztaty, obejrzeć nasze filmy, pobrać grę, gdy będzie gotowa.
W kolejnych miesiącach będziemy stopniowo pokazywać kolejne elementy projektu. Dziś zaczynamy – od opowieści o tym, dlaczego w ogóle warto mówić o niemarnowaniu. Niedługo przyjdzie czas na konkretne przepisy, pomysły i narzędzia.
Zapraszamy do śledzenia naszych działań, udziału w warsztatach i współtworzenia tej zmiany. Startujemy – i liczymy na Ciebie!
